هنگام خرید عینک محافظ لیزر ممکن است عباراتی مانند 1064 nm، OD 6+، D LB7، EN 207 یا CE را روی لنز، فریم یا برچسب محصول مشاهده کنید.
معنی اعداد و نوشتههای روی عینک لیزر مشخص میکند عینک برای چه طول موج و چه شرایط کاری طراحی شده است. بنابراین این اطلاعات صرفاً مشخصات ظاهری نیستند و در انتخاب ایمن عینک نقش مستقیم دارند.
در ادامه مقاله معنی طول موج، OD، درجه LB، حروف D، I، R و M، استانداردها و سایر مشخصات رایج روی عینک را بررسی میکنیم.
چطور معنی اعداد و نوشتههای روی عینک لیزر را بخوانیم؟
مهمترین نوشتههای روی عینک ایمنی لیزر شامل محدوده طول موج، چگالی نوری یا OD، سطح حفاظت طبق استاندارد، حالت تابش لیزر و میزان عبور نور مرئی است.
این مشخصات فقط برای همان محدوده نوشتهشده معتبرند و نباید تصور کرد یک عینک برای تمام دستگاههای لیزر مناسب است. در ادامه به بررسی هر کدام از این مشخصات خواهیم پرداخت.
1- اعداد مربوط به طول موج و علامت nm
اعدادی مانند موارد زیر معمولاً محدوده طول موج قابلپوشش عینک را نشان میدهند:
- 190–400 nm
- 800–1100 nm
- 1064 nm
- 9000–11000 nm
علامت nm مخفف نانومتر و واحد اندازهگیری طول موج است. عینکی که برای ۱۰۶۴ نانومتر طراحی شده، الزاماً برای ۵۳۲، ۷۵۵ یا ۱۰۶۰۰ نانومتر مناسب نیست. طول موج خروجی دستگاه یکی از مهمترین عوامل انتخاب عینک محافظ است.
اگر چند محدوده جداگانه روی عینک نوشته شده باشد، فیلتر میتواند در چند بخش از طیف حفاظت ایجاد کند؛ اما سطح حفاظت در هر محدوده ممکن است متفاوت باشد.
2- عبارت OD یا Optical Density
OD مخفف Optical Density یا چگالی نوری است و نشان میدهد فیلتر عینک، شدت پرتو لیزر را در یک طول موج مشخص تا چه اندازه کاهش میدهد.
برای نمونه:
- OD 3: نشان میدهد که تقریباً یکهزارم شدت اولیه پرتو از لنز عبور میکند.
- OD 4:نشان دهنده این است که تقریباً یکدههزارم شدت اولیه پرتو از لنز عبور میکند.
- OD 5: نشان میدهد تقریباً یکصدهزارم شدت اولیه پرتو از لنز عبور میکند.
- OD 6:نشانگر آن است که تقریباً یکمیلیونیم شدت اولیه پرتو از لنز عبور میکند.
هرچه مقدار OD بیشتر باشد، میزان عبور پرتو در محدوده طول موج تعیینشده کمتر خواهد بود. بااینحال، OD بالاتر بهتنهایی به معنی مناسبتر بودن عینک نیست. مقدار OD باید با طول موج، توان یا انرژی لیزر، مدت مواجهه و حالت کاری دستگاه هماهنگ باشد.
برای مثال، عبارت OD 6+ 1064 nm یعنی چگالی نوری فیلتر در طول موج ۱۰۶۴ نانومتر حداقل ۶ است.
3- عبارت EN 207 و درجه LB
EN 207 استانداردی برای حفاظت کامل عینکها در برابر لیزر است. در عینکهایی که براساس این استاندارد علامتگذاری شدهاند، ممکن است عبارتی شبیه نمونه زیر دیده شود:
700–760 D LB5 که معنی اجزای آن عبارت است از:
- 700–760: محدوده طول موج برحسب نانومتر
- D: حالت تابش پیوسته
- LB5: سطح حفاظتی ۵ طبق استاندارد مربوطه
در درجهبندی LB فقط فیلتر مطرح نیست و عملکرد مجموعه عینک، از جمله فریم و لنز، ارزیابی میشود. به همین دلیل ممکن است عدد OD لنز با سطح LB درجشده یکسان نباشد.
4- معنی حروف D، I، R و M
این حروف در علامتگذاری استاندارد عینکهای محافظ لیزر، نوع تابش یا مدت پالس لیزر را مشخص میکنند:
- D: لیزر پیوسته یا Continuous Wave
- I: لیزر پالسی
- R: لیزر دارای پالسهای کوتاه یا Giant Pulse
- M: لیزرهای Mode-Locked با پالسهای بسیار کوتاه
برای مثال، عبارت DIRM LB6 یعنی عینک دارای سطح حفاظت LB6 برای حالتهای تابش پیوسته، پالسی، پالس کوتاه و پالس بسیار کوتاه است.
تعریف دقیق مدت پالس مربوط به هر حرف باید براساس استاندارد درجشده روی عینک و دیتاشیت همان محصول بررسی شود.
5- عبارت EN 208 یا RB
EN 208 معمولاً به عینکهای مخصوص تنظیم و همراستاسازی پرتوهای مرئی مربوط است. این عینکها مقدار کنترلشدهای از نور را عبور میدهند تا اپراتور بتواند مسیر پرتو را هنگام تنظیم مشاهده کند.
وجود EN 208 یا درجهای مانند RB به معنی آن نیست که عینک جایگزین عینک حفاظت کامل EN 207 است. نوع عینک باید متناسب با کار مورد نظر انتخاب شود.
6- عبارت VLT
VLT مخفف Visible Light Transmission و به معنی درصد عبور نور مرئی است. برای مثال، VLT 40% یعنی حدود ۴۰ درصد نور مرئی از لنز عبور میکند.
VLTبیشتر معمولاً دید روشنتری ایجاد میکند، اما معیار اصلی حفاظت نیست.
7- علامت CE
علامت CE نشان این است که سازنده اعلام کرده محصول با الزامات قانونی مربوط در بازار اتحادیه اروپا مطابقت دارد. تجهیزات حفاظت فردی در اتحادیه اروپا تحت مقررات PPE قرار میگیرند.
بااینحال،CE بهتنهایی نشان نمیدهد عینک برای دستگاه شما مناسب است. برای انتخاب نهایی همچنان باید طول موج، OD، درجه حفاظتی و استاندارد درجشده بررسی شود.
8- کد فیلتر، مدل و اطلاعات سازنده
نوشتههایی مانند کد فیلتر، شماره مدل، نام سازنده، شماره سری ساخت یا کد محصول برای شناسایی دقیق عینک و پیدا کردن دیتاشیت آن استفاده میشوند. این کدها معمولاً معنی حفاظتی مستقلی ندارند، اما کمک میکنند مشخصات واقعی محصول بررسی شود.
نمونه خواندن مشخصات روی عینک
فرض کنید روی یک عینک نوشته شده باشد:
900–1100 nm OD 6+ / 1064 D LB7 / EN 207 / CE
این عبارت بهطور کلی یعنی:
- عینک در محدوده ۹۰۰ تا ۱۱۰۰ نانومتر فیلتر حفاظتی دارد.
- OD آن در محدوده اعلامشده حداقل ۶ است.
- در طول موج ۱۰۶۴ نانومتر برای حالت پیوسته دارای سطح LB7 است.
- حفاظت آن براساس استاندارد EN 207 ارزیابی شده است.
- محصول دارای علامت انطباق CE است.
بااینحال، پیش از استفاده باید این مشخصات با طول موج، توان، نوع پالس و دیتاشیت دستگاه شما مطابقت داده شود.
آیا رنگ لنز نشاندهنده نوع حفاظت است؟
خیر. رنگ قرمز، سبز، آبی یا نارنجی لنز بهتنهایی مشخص نمیکند عینک برای چه لیزری مناسب است. دو عینک با رنگ مشابه ممکن است محدوده طول موج و OD کاملاً متفاوتی داشته باشند.
در واقع معیار اصلی، مشخصات حکشده و دیتاشیت معتبر محصول است، نه رنگ ظاهری لنز.
نکات مهم هنگام بررسی نوشتههای عینک لیزر
پیش از استفاده از عینک این موارد را بررسی کنید:
- طول موج عینک دقیقاً طول موج دستگاه را پوشش دهد.
- OD یا سطح LB برای شرایط کاری دستگاه کافی باشد.
- حالت پیوسته یا پالسی دستگاه با حروف روی عینک هماهنگ باشد.
- مشخصات روی فریم و لنز خوانا و قابل ردیابی باشند.
- لنز ترک، سوختگی، خراش عمیق یا تغییر رنگ نداشته باشد.
- برای دستگاههای چندطولموجی، تمام طول موجهای فعال بررسی شوند.
- انتخاب نهایی براساس دیتاشیت دستگاه و نظر مسئول ایمنی لیزر یا متخصص انجام شود.
نتیجهگیری
برای درک معنی اعداد و نوشتههای روی عینک لیزر ابتدا باید محدوده طول موج، مقدار OD، سطح LB، نوع تابش و استاندارد محصول را بررسی کرد. اعدادی مانند ۱۰۶۴ نانومتر مشخصکننده طول موج و عباراتی مانند OD 6 یا D LB7 نشاندهنده سطح تضعیف یا حفاظت در شرایط مشخص هستند.
در نتیجه، وجود CE یا رنگ خاص لنز برای انتخاب عینک کافی نیست. عینک مناسب باید دقیقاً با طول موج، توان، نوع پالس و کاربرد دستگاه هماهنگ باشد. زیرا استفاده از عینک نامتناسب میتواند حس امنیت کاذب ایجاد کرده و به چشمان شما آسیب وارد کند.
