ایمنی چشم یکی از مهم‌ترین اصول در انجام لیزر موهای زائد است. زیرا پرتو مستقیم یا بازتاب‌شده دستگاه می‌تواند برای چشم اپراتور، مراجعه‌کننده و سایر افراد حاضر در اتاق خطرناک باشد.
به همین دلیل، استفاده هم‌زمان از عینک محافظ اپراتور لیزر و محافظ چشم مراجعه‌کننده باید پیش از شروع هر جلسه بررسی شود.
در این مقاله، چک‌لیست ایمنی چشم در کلینیک لیزر موهای زائد را بررسی کرده و از کنترل عینک اپراتور و محافظ مراجعه‌کننده گرفته تا بررسی طول موج و OD، آماده‌سازی اتاق، جلوگیری از بازتاب پرتو و اقدامات لازم در صورت مواجهه احتمالی چشم با لیزر را دنبال خواهیم کرد. پس در ادامه مقاله همراه ما باشید.
چرا ایمنی چشم در کلینیک لیزر اهمیت دارد؟
بسیاری از دستگاه‌های لیزر موهای زائد در محدوده مرئی یا مادون‌قرمز کار می‌کنند. بخشی از این پرتوها ممکن است از قرنیه و عدسی عبور کرده و روی شبکیه متمرکز شوند. به همین دلیل، حتی مواجهه کوتاه و ناخواسته می‌تواند خطرناک باشد.
عینک محافظ لیزر یا محافظ چشم باید برای همان طول موج یا محدوده طول موج دستگاه طراحی شده باشد. همچنین مقدار چگالی نوری یا OD آن باید با مشخصات دستگاه و توصیه سازنده تناسب داشته باشد.
چک‌لیست ایمنی چشم در کلینیک لیزر موهای زائد پیش از شروع کار
۱. مشخصات دستگاه را بررسی کنید
پیش از روشن‌کردن دستگاه، موارد زیر را از روی پلاک، دفترچه راهنما یا دیتاشیت کنترل کنید:
- طول موج یا طول موج‌های خروجی دستگاه
- نوع دستگاه؛ لیزر یا IPL
- کلاس ایمنی دستگاه
- توان، انرژی یا تنظیمات مجاز درمان
- نوع محافظ چشم توصیه‌شده توسط سازنده
- OD موردنیاز برای هر طول موج
- سالم‌بودن سیستم توقف اضطراری و تجهیزات حفاظتی
انتخاب عینک فقط براساس رنگ لنز یا تیرگی آن صحیح نیست. یک عینک ممکن است برای یک طول موج مناسب باشد اما در برابر طول موج دستگاه دیگری محافظت کامل را ایجاد نکند.
۲. اطلاعات روی عینک محافظ اپراتور را کنترل کنید
پیش از استفاده مطمئن شوید اطلاعات زیر روی عینک، فریم یا بسته‌بندی معتبر آن مشخص است:
- محدوده طول موج قابل‌پوشش
- مقدار OD در هر محدوده طول موج مانند OD6، OD5 و …
- اعداد و نوشته‌های روی عینک لیزر
- نام یا مشخصات تولیدکننده
- استاندارد یا گواهی اعلام‌شده
- شرایط نگهداری و تاریخ مصرف، در صورت تعیین توسط سازنده
۳. سلامت فیزیکی عینک‌ها را بررسی کنید
موارد زیر را کنترل کنید:
- لنز ترک، شکستگی یا آسیب جدی نداشته باشد.
- فریم لق یا تغییرشکل‌داده نباشد.
- عینک از کناره‌ها و قسمت بالای چشم پوشش کافی ایجاد کند.
- عینک روی صورت اپراتور و مراجعه‌کننده ثابت بماند.
- لنز با ماده توصیه‌شده توسط سازنده تمیز شده باشد.
- پوشش لنز بر اثر مواد ساینده یا شوینده نامناسب آسیب ندیده باشد.
۴. محافظ چشم مراجعه‌کننده را به درستی انتخاب کنید
محافظ مراجعه‌کننده باید با نوع دستگاه و ناحیه درمان متناسب باشد. هنگام درمان بدن ممکن است از محافظ خارجی مناسب استفاده شود. اما برای نواحی صورت و قسمت‌های نزدیک چشم، احتمال نیاز به شیلدهای مسدودکننده تخصصی یا محافظ چشم مناسب وجود دارد.
انتخاب و استفاده از محافظ مخصوص نواحی اطراف چشم باید فقط براساس دستورالعمل سازنده، پروتکل مرکز و نظر فرد آموزش‌دیده انجام شود.
محافظ‌های مسدودکننده می‌توانند هنگام کار در اطراف صورت، حفاظت بیشتری برای مراجعه‌کننده فراهم کنند.
۵. تفاوت لیزر و IPL را نادیده نگیرید
IPL برخلاف لیزر معمولاً طیف گسترده‌تری از طول موج‌ها را منتشر می‌کند. بنابراین عینکی که فقط برای یک طول موج لیزر طراحی شده است، الزاماً برای IPL مناسب نیست.
برای دستگاه IPL باید ازعینک و محافظی استفاده شود که سازنده برای محدوده انتشار همان دستگاه تعیین کرده است. استفاده مشترک از یک عینک برای تمام دستگاه‌های کلینیک بدون بررسی مشخصات فنی، اشتباه است.
آماده‌سازی اتاق پیش از شروع لیزر
ایمنی چشم فقط به عینک وابسته نیست. پیش از هر جلسه این موارد را بررسی کنید:
- تابلوی هشدار لیزر در ورودی نصب و فعال باشد.
- ورود افراد غیرضروری به اتاق محدود شود.
- عینک اضافی مناسب برای ورود اضطراری در دسترس باشد.
- آینه‌ها و سطوح براق پوشانده یا از مسیر درمان دور شوند.
- زیورآلات و وسایل فلزی بازتابنده از ناحیه درمان خارج شوند.
- پنجره‌ها و مسیرهای خروج احتمالی پرتو پوشش مناسب داشته باشند.
- نور اتاق برای دید مناسب اپراتور کافی باشد.
- دکمه توقف اضطراری در دسترس باشد.
راهنماهای ایمنی، استفاده از تابلوهای هشدار، کنترل ورود، پوشاندن پنجره‌ها و کاهش سطوح بازتابنده را از اجزای محیط کنترل‌شده لیزر می‌دانند.
چک‌لیست هنگام انجام لیزر
در زمان انجام کار نیز اپراتور باید موارد زیر را رعایت کند:
- پیش از فعال‌کردن دستگاه، عینک تمام افراد کنترل شود.
- دستگاه فقط زمانی آماده کار باشد که هندپیس به سمت محل درمان قرار دارد.
- هنگام صحبت، تغییر موقعیت یا وقفه، دستگاه روی حالت آماده‌به‌کار یا Standby قرار گیرد.
- مراجعه‌کننده عینک یا شیلد را در طول درمان جابه‌جا نکند.
- هندپیس به سمت چشم، عینک یا سطوح بازتابنده گرفته نشود.
- حتی با وجود عینک محافظ، هیچ‌کس مستقیماً به منبع پرتو نگاه نکند.
- در صورت ورود فرد بدون محافظ، درمان فوراً متوقف شود.
همه افراد بالقوه در معرض پرتو، از جمله اپراتور، مراجعه‌کننده و افراد حاضر در اتاق، باید محافظ چشم متناسب با دستگاه داشته باشند.
در صورت احتمال برخورد پرتو با چشم چه کنیم؟
در صورت مواجهه احتمالی با پرتو لیزر:
- درمان را فوراً متوقف کنید.
- دستگاه را غیرفعال کنید.
- فرد را از ادامه کار یا درمان خارج کنید.
- مشخصات دستگاه، طول موج و شرایط حادثه را ثبت کنید.
- فرد آسیب‌دیده را برای ارزیابی پزشکی و چشم‌پزشکی ارجاع دهید.
- تا زمان بررسی علت حادثه، دستگاه و محافظ مربوطه را دوباره استفاده نکنید.
درد چشم، آب‌ریزش، سردرد، مشاهده لکه سیاه یا تغییر ناگهانی دید می‌تواند پس از مواجهه لیزری گزارش شود.
همچنین نبود درد آسیب را رد نمی‌کند. بنابراین مواجهه مشکوک نباید نادیده گرفته شده و باید سریعا به آن رسیدگی شود.
نتیجه‌گیری
اجرای چک‌لیست ایمنی چشم در کلینیک لیزر موهای زائد باید پیش از هر مراجعه‌کننده انجام شود، نه فقط هنگام راه‌اندازی اولیه کلینیک. بررسی طول موج و OD، سلامت عینک اپراتور، محافظ مناسب مراجعه‌کننده، کنترل محیط و آمادگی برای شرایط اضطراری، اجزای اصلی این چک‌لیست هستند.
هیچ عینکی صرفاً به دلیل رنگ یا تیرگی لنز برای لیزر مناسب نیست. انتخاب نهایی باید براساس مشخصات دستگاه، دفترچه سازنده و ارزیابی مسئول فنی یا فرد آموزش‌دیده انجام شود.