در پاسخ به سؤال «چرا هر عینک لیزری برای همه دستگاهها مناسب نیست؟» باید گفت هر دستگاه ممکن است طول موج، توان و نوع تابش متفاوتی داشته باشد.
ممکن است ظاهر عینکهای محافظ لیزر شبیه به یکدیگر باشد، اما فیلتر لنز، محدوده طول موج و میزان محافظت آنها تفاوت دارد. به همین دلیل، هنگام انتخاب عینک لیزر مناسب نمیتوان فقط به رنگ لنز یا عنوان «عینک محافظ لیزر» اعتماد کرد.
در ادامه بررسی میکنیم که طول موج، OD و مشخصات دستگاه چگونه بر انتخاب عینک تأثیر میگذارند.
چرا هر عینک لیزری برای همه دستگاهها مناسب نیست؟
هر عینک محافظ فقط برای محدوده طول موج و سطح مشخصی از انرژی طراحی میشود. بنابراین، عینک لیزر مناسب باید براساس مشخصات واقعی دستگاه و اطلاعات درجشده روی عینک انتخاب شود.
در ادامه به بررسی دلایلی خواهیم پرداخت که روشن میکند چرا هر عینکی لیزری را نمیتوان برای هر دستگاهی بکار برد.
تفاوت در طول موج دستگاههای لیزر
مهمترین دلیل، تفاوت طول موج دستگاههاست. فیلتر موجود در لنز عینک معمولاً فقط بخشی از طیف نور را جذب یا تضعیف میکند و ممکن است طول موجهای دیگر را از خود عبور دهد.
طول موج رایج برخی دستگاههای لیزر عبارت است از:
- لیزر الکساندرایت: حدود 755 نانومتر
- لیزر دایود: معمولاً در محدوده 800 تا 810 نانومتر
- لیزر فایبر و Nd:YAG: معمولاً حدود 1064 نانومتر
- لیزر Nd فرکانسدوبرابر: حدود 532 نانومتر
- لیزر CO2: حدود 10600 نانومتر
بنابراین، عینکی که برای لیزر فایبر یا Nd طراحی شده است، لزوماً نمیتواند محافظت مناسبی در برابر لیزر الکساندرایت، دایود یا CO2 ایجاد کند.
این اعداد فقط نمونههای متداول هستند و برای انتخاب نهایی عینک لیزر مناسب باید برچسب دستگاه، دفترچه راهنما و دیتاشیت سازنده بررسی شود.
متفاوت بودن میزان OD عینکها
OD یا Optical Density نشان میدهد فیلتر عینک تا چه اندازه شدت پرتو را در یک طول موج معین کاهش میدهد.
هرچه مقدار OD در همان طول موج بیشتر باشد، عبور پرتو کمتر خواهد بود. اما OD بالا در یک طول موج به معنی محافظت در تمام طول موجها نیست.
برای نمونه، ممکن است یک عینک در محدوده 1064 نانومتر OD مناسبی داشته باشد، اما در برابر 755 یا 10600 نانومتر محافظت کافی ایجاد نکند.
به همین دلیل باید مقدار OD همراه با محدوده طول موج بررسی شود، نه اینکه فقط یک عدد بهتنهایی ملاک قرار گیرد. میزان OD موردنیاز نیز به توان، انرژی، مدت تابش و شرایط احتمالی مواجهه بستگی دارد.
تفاوت توان و نوع تابش لیزر
دو دستگاه ممکن است طول موج یکسانی داشته باشند، اما توان، انرژی پالس یا مدت تابش آنها متفاوت باشد. برای مثال، شرایط کار با یک نشانگر کمتوان با یک دستگاه برش، جوش یا مارکینگ صنعتی پرقدرت یکسان نیست.
همچنین در لیزرهای پالسی، انرژی در مدت بسیار کوتاهی آزاد میشود و در لیزرهای پیوسته، تابش بهصورت مداوم ادامه دارد.
بنابراین، عینک لیزر مناسب باید علاوه بر طول موج، متناسب با توان و مشخصات تابشی دستگاه انتخاب شود.
برخی دستگاهها چند طول موج دارند
بعضی دستگاههای پزشکی یا صنعتی بیش از یک طول موج تولید میکنند یا دارای منبع اصلی، هارمونیک و … هستند. در چنین شرایطی، عینک باید تمام طول موجهای خطرناک دستگاه را پوشش دهد.
استفاده از عینکی که فقط یکی از طول موجها را فیلتر میکند، میتواند حس امنیت کاذب ایجاد کند. پس محدوده کامل انتشار باید از روی دفترچه دستگاه و برچسب منبع لیزر بررسی شود.
هنگام انتخاب عینک مناسب دستگاه چه مواردی را بررسی کنیم؟
برای پیدا کردن عینک لیزر مناسب این موارد را کنترل کنید:
- طول موج یا تمام طول موجهای خروجی دستگاه
- مقدار OD موردنیاز در هر طول موج
- توان، انرژی پالس و نوع تابش دستگاه
- کاربرد صنعتی، پزشکی، زیبایی یا آزمایشگاهی
- پوشش مناسب اطراف چشم و محافظ جانبی
- میزان عبور نور مرئی و امکان مشاهده ایمن محیط
- اطلاعات درجشده روی فریم، لنز یا دیتاشیت محصول
- توصیه سازنده دستگاه یا مسئول ایمنی لیزر
عینکی که محدوده طول موج یا OD آن مشخص نیست، نباید صرفاً براساس رنگ لنز یا ادعای فروشنده انتخاب شود.
نتیجهگیری
در پاسخ به اینکه «چرا هر عینک لیزری برای همه دستگاهها مناسب نیست؟» باید گفت تفاوت طول موج، OD موردنیاز، توان، نوع تابش و تعداد طول موجهای خروجی باعث میشود هر دستگاه به محافظ مخصوص خود نیاز داشته باشد.
برای انتخاب عینک لیزر مناسب ابتدا مشخصات دستگاه را بررسی کرده و سپس محدوده طول موج و OD درجشده روی عینک را با آن تطبیق دهید. به یاد داشته باشید که رنگ لنز یا ظاهر عینک بهتنهایی نمیتواند ایمنی آن را اثبات کند.
