انتخاب عینک مناسب دستگاه Nd:YAG فقط بر اساس رنگ لنز یا عبارت «مخصوص لیزر» امکانپذیر نیست. عینک محافظ باید دقیقاً با طول موج خروجی دستگاه، توان یا انرژی پالس، نوع کاربرد و مشخصات اعلامشده توسط سازنده هماهنگ باشد.
لیزر Nd معمولاً در طول موج ۱۰۶۴ نانومتر کار میکند؛ اما بعضی دستگاههای Q-Switched علاوه بر ۱۰۶۴ نانومتر، طول موج ۵۳۲ نانومتر را نیز تولید میکنند.
بنابراین ممکن است یک عینک فقط برای ۱۰۶۴ نانومتر مناسب باشد، در حالی که دستگاه موردنظر در هر دو طول موج فعالیت کند.
در ادامه بررسی میکنیم عینک مناسب دستگاه Nd:YAGچیست، چه مشخصاتی باید داشته باشد و هنگام خرید آن باید به چه نکاتی توجه کرد.
عینک مناسب دستگاه Nd:YAG باید چه طول موجی را پوشش دهد؟
محافظت در برابر طول موج ۱۰۶۴ نانومتر
طول موج اصلی بسیاری از دستگاههای Nd برابر با ۱۰۶۴ نانومتر و در محدوده مادون قرمز است. این پرتو با چشم دیده نمیشود. بنابراین نبود نور قابل مشاهده به معنی نبود خطر نیست.
منابع ایمنی لیزر تأکید میکنند که پرتو Q-Switched Nd در طول موج ۱۰۶۴ نانومتر میتواند به دلیل نامرئی بودن، بدون هشدار اولیه در معرض چشم قرار گیرد.
در نتیجه، روی عینک باید بهطور مشخص عدد ۱۰۶۴ نانومتر یا محدودهای شامل این طول موج درج شده باشد.
محافظت در برابر طول موج ۵۳۲ نانومتر
برخی دستگاههای Q-Switched Nd با استفاده از دو برابر کردن فرکانس، طول موج سبز ۵۳۲ نانومتر را نیز تولید میکنند. این حالت در بعضی دستگاههای پزشکی، زیبایی و پاککردن تتو دیده میشود.
اگر دستگاه در هر دو حالت ۱۰۶۴ و ۵۳۲ نانومتر کار میکند، عینک باید محافظت کافی برای هر دو طول موج داشته باشد.
عینکی که فقط ۱۰۶۴ نانومتر را پوشش میدهد، نباید هنگام استفاده از خروجی ۵۳۲ نانومتر بهعنوان محافظ کامل در نظر گرفته شود.
OD مناسب برای عینک Nd چقدر است؟
OD یا Optical Density نشان میدهد لنز عینک شدت پرتو را در یک طول موج مشخص تا چه اندازه کاهش میدهد.
هرچه OD بالاتر باشد، عبور پرتو در همان محدوده طول موج کمتر است. اما OD بالا تنها زمانی مفید است که برای طول موج واقعی دستگاه تعریف شده باشد.
مقدار OD موردنیاز به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- طول موج خروجی دستگاه
- توان یا انرژی هر پالس
- پیوسته یا پالسی بودن لیزر
- مدت پالس و نرخ تکرار
- احتمال بازتاب پرتو
- شرایط کار و فاصله اپراتور
- حداکثر سطح تابش قابل دسترس
بنابراین عباراتی مانند OD 5 برای همه دستگاههای Nd مناسب نیست. مقدار نهایی باید از دفترچه دستگاه، دیتاشیت سازنده عینک یا ارزیابی مسئول ایمنی لیزر استخراج شود.
ویژگیهای مهم عینک مناسب دستگاه Nd:YAG
درج طول موج و OD روی عینک
روی عینک استاندارد باید محدوده طول موج و مقدار OD بهصورت خوانا درج شده باشد. وجود لنز تیره، سبز، نارنجی یا قرمز بهتنهایی نشاندهنده محافظت مناسب نیست. مراکز ایمنی لیزر نیز بر برچسبگذاری عینک با طول موج و OD تأکید دارند.
پوشش کامل چشم و محافظ جانبی
فریم عینک باید اطراف چشم را بهخوبی پوشانده و در برابر پرتو مستقیم، بازتابهای جانبی و نور پراکنده محافظت ایجاد کند. در محیطهایی که سطوح فلزی، آینهای یا براق وجود دارند، محافظ جانبی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
دید مناسب اپراتور
عینک نباید دید اپراتور را بهقدری کاهش دهد که کار با دستگاه، مشاهده محیط یا تشخیص علائم هشدار دشوار شود. میزان عبور نور مرئی باید همراه با سطح محافظت بررسی شود.
تناسب با نوع کاربر
عینک اپراتور، محافظ مراجعهکننده و محافظ مورد استفاده در درمانهای نزدیک چشم الزاماً یکسان نیستند. در کاربردهای پزشکی و زیبایی باید محافظ چشم بیمار و اپراتور مطابق دستورالعمل سازنده دستگاه و پروتکل ایمنی مرکز انتخاب شود.
اشتباهات رایج هنگام انتخاب عینک مناسب دستگاه Nd:YAG
یکی از رایجترین اشتباهات، خرید عینک فقط براساس نام دستگاه است. دو دستگاه Nd ممکن است طول موجهای مشابه اما توان، انرژی پالس و شرایط کاری متفاوتی داشته باشند.
اشتباهات مهم دیگر عبارتاند از:
- انتخاب عینک فقط براساس رنگ لنز
- توجه نکردن به خروجی ۵۳۲ نانومتر دستگاه
- خرید عینک بدون درج طول موج و OD
- استفاده از عینک مخصوص فایبر بدون بررسی دیتاشیت
- استفاده از عینک دارای خطوخش، ترک یا آسیب لنز
- یکسان دانستن محافظ اپراتور و بیمار
نتیجهگیری
در پاسخ به این سؤال که عینک مناسب دستگاه Nd:YAG چیست، باید گفت عینک مناسب مدلی است که طول موج واقعی دستگاه را پوشش دهد، OD کافی داشته باشد و مشخصات آن روی محصول یا دیتاشیت بهوضوح درج شده باشد.
برای بیشتر دستگاهها، محافظت در برابر ۱۰۶۴ نانومتر ضروری است و در دستگاههای دارای خروجی سبز، پوشش ۵۳۲ نانومتر نیز باید بررسی شود.
رنگ لنز یا نام تجاری عینک معیار کافی نیست و انتخاب نهایی باید براساس طول موج، انرژی دستگاه، کاربرد و اطلاعات فنی سازنده انجام شود.
