برای انتخاب عینک محافظ لیزر، دانستن نام دستگاه بهتنهایی کافی نیست. دو دستگاه با ظاهر یا کاربرد مشابه ممکن است طول موج متفاوتی داشته و به عینکهای کاملاً متفاوتی نیاز پیدا کنند.
به همین دلیل، بررسی جدول طول موج لیزر و عینک مناسب هر کدام میتواند نقطه شروع مناسبی برای انتخاب تجهیزات حفاظت از چشم باشد.
بااینحال، طول موج فقط یکی از معیارهای انتخاب است. عینک باید علاوه بر پوشش طول موج دستگاه، مقدار چگالی نوری یا OD کافی نیز داشته باشد. به همین دلیل در ادامه مقاله به جدول طول موج لیزرهای رایج و عینک مناسب هرکدام خواهیم پرداخت پس با ما همراه باشید.
جدول طول موج لیزرهای رایج و عینک مناسب هرکدام
در جدول طول موج لیزر و عینک مناسب هرکدام، طول موجها بهصورت معمول و تقریبی آورده شدهاند. دستگاه واقعی ممکن است طول موج اصلی، هارمونیکها یا بازه خروجی متفاوتی داشته باشد. بنابراین اطلاعات پلاک و دیتاشیت دستگاه همیشه در اولویت است.
| نوع لیزر یا دستگاه | طول موج رایج | کاربردهای متداول | مشخصات کلی عینک مناسب |
| لیزر اگزایمر ArF | ۱۹۳ نانومتر | میکروماشینکاری و کاربردهای تخصصی | عینک دارای پوشش مشخص ۱۹۳ نانومتر و OD محاسبهشده برای دستگاه |
| لیزر اگزایمر KrF | ۲۴۸ نانومتر | پردازش مواد و صنایع الکترونیک | عینک محافظ UV با پوشش مشخص ۲۴۸ نانومتر |
| لیزر اگزایمر XeCl | ۳۰۸ نانومتر | کاربردهای پزشکی، تحقیقاتی و صنعتی | عینک محافظ UV با پوشش ۳۰۸ نانومتر و OD مناسب |
| لیزر Nd:YAG هارمونیک سوم | ۳۵۵ نانومتر | حکاکی UV، میکروماشینکاری و الکترونیک | عینک دارای پوشش ۳۵۵ نانومتر |
| لیزر دیودی بنفش | ۴۰۵ نانومتر | حکاکی، چاپ و تجهیزات آزمایشگاهی | عینک با محدوده پوشش شامل ۴۰۵ نانومتر |
| لیزر دیودی آبی | ۴۴۵ یا ۴۵۰ نانومتر | حکاکی، برش سبک و تجهیزات نوری | عینک با پوشش کامل طول موج واقعی، معمولاً در محدوده ۴۴۰ تا ۴۶۰ نانومتر |
| لیزر سبز Nd:YAG | ۵۳۲ نانومتر | نشانهگذاری، آزمایشگاه، کاربردهای پوستی و حذف برخی رنگدانهها | عینک دارای پوشش ۵۳۲ نانومتر، در دستگاههای Nd:YAG احتمال خروجی ۱۰۶۴ نانومتر نیز باید بررسی شود |
| لیزر قرمز He-Ne یا دیودی | حدود ۶۳۳ تا ۶۵۰ نانومتر | همترازی، اندازهگیری و کاربردهای آزمایشگاهی | عینک با محدوده پوشش شامل طول موج دقیق دستگاه |
| لیزر روبی | ۶۹۴ نانومتر | کاربردهای پزشکی و حذف برخی رنگدانهها | عینک دارای پوشش ۶۹۴ نانومتر و OD کافی |
| لیزر الکساندرایت | ۷۵۵ نانومتر | لیزر موهای زائد و برخی کاربردهای پوستی | عینک مخصوص ۷۵۵ نانومتر یا محدودهای که طول موج ۷۵۵ را بهطور کامل پوشش دهد |
| لیزر دیود | ۸۰۸ یا ۸۱۰ نانومتر | دستگاههای لیزر مو و تجهیزات پزشکی | عینک دارای پوشش ۸۰۸ یا ۸۱۰ نانومتر با OD مناسب |
| لیزر دیودی مادونقرمز | حدود ۹۴۰ یا ۹۸۰ نانومتر | پزشکی، جوش پلاستیک و کاربردهای صنعتی | عینک با پوشش طول موج دقیق دستگاه، مانند ۹۴۰ یا ۹۸۰ نانومتر |
| لیزر فایبر | معمولاً حدود ۱۰۳۰ تا ۱۰۷۰ نانومتر | برش، جوش، حکاکی و مارکینگ فلزات | عینک دارای پوشش کامل طول موج واقعی سورس، مانند ۱۰۶۴ یا ۱۰۷۰ نانومتر |
| لیزر Nd:YAG | ۱۰۶۴ نانومتر | پزشکی، حکاکی، مارکینگ و تجهیزات صنعتی | عینک مخصوص ۱۰۶۴ نانومتر با OD متناسب با توان یا انرژی دستگاه |
| لیزر Er:YAG | ۲۹۴۰ نانومتر | کاربردهای پوستی، دندانپزشکی و جراحی | عینک با پوشش مشخص ۲۹۴۰ نانومتر |
| لیزر CO₂ | معمولاً ۹۳۰۰ تا ۱۰۶۰۰ نانومتر | برش و حکاکی غیرفلزات، پزشکی و جراحی | عینک مخصوص طول موج واقعی لیزر CO₂، مانند ۱۰٫۶ میکرومتر یا ۱۰۶۰۰ نانومتر |
| دستگاه IPL | معمولاً بازهای مانند ۴۰۰ تا ۱۲۰۰ نانومتر | جوانسازی، درمانهای پوستی و کاهش موهای زائد | عینک یا محافظ مخصوص IPL با پوشش طیفی متناسب با فیلتر و هندپیس دستگاه |
برای استفاده صحیح از جدول بالا، مراحل زیر را دنبال کنید:
- طول موج دستگاه را از روی پلاک، دفترچه یا دیتاشیت پیدا کنید.
- بررسی کنید دستگاه چند طول موج خروجی دارد.
- محدوده ثبتشده روی عینک را با طول موج دستگاه مقایسه کنید.
- مقدار OD عینک را در همان طول موج بررسی کنید.
- توان، انرژی، مدت پالس و نوع کاربری دستگاه را در نظر بگیرید.
- مطمئن شوید فریم عینک پوشش جانبی و اندازه مناسبی دارد.
- از سلامت لنز، نبود ترک، خراش عمیق و تغییر رنگ غیرعادی مطمئن شوید.
چرا نمیتوان برای هر طول موج یک OD ثابت پیشنهاد کرد؟
OD نشان میدهد عینک شدت پرتو را در یک طول موج مشخص تا چه اندازه کاهش میدهد. مقدار OD موردنیاز فقط به طول موج وابسته نیست و عواملی مانند توان یا انرژی پرتو، حالت پیوسته یا پالسی، مدت پالس، قطر پرتو و شرایط مواجهه نیز در محاسبه آن نقش دارند.
به همین دلیل، نمیتوان گفت برای مثال تمام لیزرهای 1064 نانومتر به یک OD ثابت نیاز دارند. یک لیزر کمتوان آزمایشگاهی و یک سورس فایبر صنعتی چندکیلوواتی ممکن است طول موج مشابهی داشته باشند، اما شرایط خطر و حفاظت آنها یکسان نیست.
عینک دستگاههای چندطولموج چگونه انتخاب میشود؟
در دستگاههایی که چند طول موج دارند، عینک باید تمام طول موجهای قابلخروج را پوشش دهد. برای نمونه:
- دستگاه دوطولموج Nd ممکن است خروجی 532 و 1064 نانومتر داشته باشد.
- دستگاههای لیزر مو ممکن است از ترکیب 755، 808 و 1064 نانومتر استفاده کنند.
- سورسهای صنعتی ممکن است علاوه بر طول موج اصلی، هارمونیکهای دیگری هم داشته باشند.
- دستگاه IPL میتواند طیف گستردهای از طول موجها را تولید کند و نباید عینک آن را صرفاً براساس یک عدد انتخاب کرد.
اگر قرار است یک عینک برای چند دستگاه استفاده شود، باید محدوده طول موج و OD آن برای تمام دستگاهها کافی باشد. گستردهبودن بازه درجشده روی عینک، بدون وجود اطلاعات معتبر درباره OD، دلیل کافی برای مناسببودن آن نیست.
اگر در کلینیک، کارگاه یا آزمایشگاه از چند دستگاه لیزر استفاده میکنید، برای بررسی امکان استفاده از یک عینک مشترک، مقاله «آیا یک عینک لیزر برای چند دستگاه کافی است؟» را بخوانید. در این مقاله، شرایط پوشش همزمان طول موجها و اهمیت بررسی OD هر دستگاه توضیح داده شده است.
نتیجهگیری
جدول طول موج لیزرهای رایج و عینک مناسب هرکدام به کاربران کمک میکند نوع کلی فیلتر موردنیاز را براساس طول موج دستگاه شناسایی کنند. اما این جدول جایگزین دیتاشیت، محاسبه OD یا نظر مسئول ایمنی لیزر نیست.
برای انتخاب نهایی، ابتدا طول موج یا تمام طول موجهای خروجی دستگاه را مشخص کرده و سپس عینکی را انتخاب کنید که در همان محدوده، OD کافی و اطلاعات فنی قابلبررسی داشته باشد. رنگ لنز، نام عمومی محصول یا عبارتهایی مانند «مناسب همه لیزرها» بهتنهایی معیار قابلاعتمادی نیستند.