در کار با دستگاههای برش لیزری، انتخاب عینک مناسب فقط یک نکته جانبی برای رعایت ایمنی نیست. بلکه یکی از مهمترین تصمیمها برای محافظت از چشم اپراتور و افراد حاضر در کارگاه است. اگر عینک با نوع دستگاه، طول موج لیزر و میزان محافظت موردنیاز هماهنگ نباشد، حتی ظاهر حرفهای آن هم نمیتواند امنیت واقعی ایجاد کند.
در این راهنمای انتخاب عینک لیزر برش بررسی میکنیم که چرا استفاده از عینک لیزر برش ضروری است، چه تفاوتی بین عینک لیزر فایبر و عینک لیزر CO2 وجود دارد، مفهوم OD عینک لیزر چیست و هنگام خرید عینک لیزر باید به چه نکاتی توجه کنید تا انتخابی ایمنتر، دقیقتر و مناسبتر برای محیط کاری خود داشته باشید.
چرا عینک مخصوص برش لیزر اهمیت دارد؟
نور لیزر میتواند بهصورت مستقیم یا بازتابی وارد چشم شود. در دستگاههای برش، مخصوصاً هنگام کار روی فلزات براق، بازتاب نور از سطح قطعه، میز کار یا بدنه دستگاه ممکن است برای چشم خطرناک باشد. به همین دلیل استفاده از عینک لیزر برش برای اپراتور و افراد نزدیک به دستگاه اهمیت زیادی دارد.
نکته مهم این است که عینکهای معمولی، عینک دودی، شیلدهای عمومی یا عینکهای ایمنی غیرلیزری نمیتوانند جایگزین عینک ایمنی لیزر شوند؛ چون برای کنترل طول موج و شدت تابش لیزر طراحی نشدهاند.
نوع دستگاه لیزر را مشخص کنید
در راهنمای انتخاب عینک لیزر برش اولین سؤال این است که دستگاه شما چه نوع لیزری دارد. بیشتر دستگاههای برش صنعتی با لیزر فایبر یا CO2 کار میکنند و هرکدام به عینک متفاوتی نیاز دارند. در ادامه مقاله به بررسی لیزرهای نامبرده شده خواهیم پرداخت.
عینک مناسب برش لیزر فایبر
در دستگاههای فایبر، معمولاً طول موج نزدیک به 1064 نانومتر است. بنابراین برای این دستگاهها باید به دنبال عینک لیزر برش مخصوصی باشید که روی مشخصات آن، محافظت در همین محدوده طول موج درج شده باشد. این موضوع در برش فلزاتی مثل استیل، آهن، آلومینیوم و ورقهای براق اهمیت بیشتری پیدا میکند.
عینک مناسب لیزر برش CO2
دستگاههای CO2 معمولاً در محدوده 10600 نانومتر فعالیت میکنند. بنابراین عینک لیزر CO2 باید مخصوص همین طول موج باشد. اشتباه رایج این است که بعضی افراد تصور میکنند عینک فایبر برای CO2 هم مناسب است؛ در حالی که این دو دستگاه از نظر طول موج تفاوت زیادی دارند.
OD در عینک لیزر برش چیست؟
یکی از مشخصات مهم در خرید عینک لیزر برش، مقدار OD است OD عینک یا Optical Density نشان میدهد لنز عینک تا چه حد میتواند شدت نور لیزر را در یک طول موج مشخص کاهش دهد.
هرچه عدد OD بالاتر باشد، میزان کاهش عبور نور بیشتر است. اما این به معنی آن نیست که همیشه بالاترین عدد بهترین انتخاب است.
مقدار OD باید بر اساس نوع لیزر، توان دستگاه، مدت زمان مواجهه و شرایط کاری انتخاب شود. برای مثال، عینکی که روی آن نوشته شده OD 6+ برای 1064nm، برای همان محدوده مشخص کاربرد دارد و نباید آن را برای همه دستگاهها مناسب دانست.
ویژگیهای یک عینک لیزر برش مناسب
برای انتخاب درست محافظ چشم لیزر باید فقط به رنگ شیشه یا ظاهر عینک توجه نکنید. یک عینک مناسب باید چند ویژگی مهم داشته باشد:
- محدوده طول موج لیزر روی محصول یا مشخصات آن درج شده باشد.
- مقدار OD عینک لیزر مشخص و قابل بررسی باشد.
- اطراف چشم را بهخوبی پوشش دهد.
- محافظ جانبی داشته باشد تا از ورود نور بازتابی جلوگیری کند.
- فریم آن برای محیط کارگاهی مقاوم باشد.
- هنگام استفاده طولانیمدت باعث خستگی زیاد نشود.
- دید اپراتور را بیش از حد تار یا محدود نکند.
- با نوع دستگاه، توان لیزر و شرایط کاری سازگار باشد.
اشتباهات رایج هنگام خرید عینک لیزر برش
بسیاری از خطاها در خرید عینک محافظ لیزر به دلیل ناآگاهی از مشخصات فنی اتفاق میافتد. چند اشتباه مهم عبارتاند از:
1- خرید فقط بر اساس قیمت
ارزان بودن عینک نباید تنها معیار تصمیمگیری باشد. اگر عینک لیزر برش با طول موج دستگاه سازگار نباشد، حتی قیمت پایین آن هم ارزش خرید ندارد.
2- توجه نکردن به طول موج
ممکن است یک عینک ظاهر حرفهای داشته باشد، اما برای طول موج دستگاه شما مناسب نباشد. در این حالت، عینک امنیت واقعی ایجاد نمیکند.
3- استفاده از یک عینک برای همه دستگاهها
یک عینک ایمنی لیزر معمولاً برای بازه مشخصی از طول موج طراحی میشود. پس نمیتوان بدون بررسی فنی، یک عینک را برای فایبر، CO2، مارکینگ، جوش و برش استفاده کرد.
4- اعتماد به رنگ لنز
رنگ لنز بهتنهایی نشاندهنده میزان محافظت نیست. ممکن است دو عینک رنگ مشابه داشته باشند، اما از نظر طول موج و OD کاملاً متفاوت باشند.
نکات ایمنی هنگام استفاده از عینک لیزر برش
حتی اگر بهترین عینک لیزر برش را تهیه کنید، باز هم رعایت اصول ایمنی ضروری است. هرگز به مسیر پرتو لیزر نگاه مستقیم نکنید.
از سالم بودن شیشه محافظ دستگاه مطمئن شوید. اگر لنز عینک خط وخش شدید، شکستگی یا تغییر رنگ غیرعادی دارد، آن را تعویض کنید.
همچنین افراد غیرمتخصص نباید بدون تجهیزات ایمنی در محدوده کار دستگاه حضور داشته باشند.
نتیجهگیری
در راهنمای انتخاب عینک لیزر برش مهمترین نکته این است که عینک را بر اساس نوع دستگاه، طول موج لیزر و مقدار OD عینک لیزر انتخاب کنید، نه فقط بر اساس ظاهر یا قیمت. برای دستگاه فایبر باید از عینک لیزر فایبر مناسب استفاده شده و برای دستگاه CO2 نیز باید عینک لیزر CO2 تهیه شود.
یک عینک محافظ لیزر مناسب باید اطلاعات فنی شفاف، پوشش کامل چشم، فریم مقاوم و سازگاری دقیق با دستگاه داشته باشد. اگر در انتخاب مدل مناسب تردید دارید، بهتر است قبل از خرید، مشخصات دستگاه را بررسی کرده و از فروشنده یا کارشناس تجهیزات لیزر راهنمایی بگیرید.
انتخاب درست عینک ایمنی لیزر میتواند از آسیبهای جدی چشمی جلوگیری کرده و ایمنی کارگاه را تا حد زیادی افزایش دهد.