عینکهای محافظ لیزر و IPL ممکن است از نظر ظاهری شبیه یکدیگر باشند، اما برای دو منبع نوری متفاوت طراحی میشوند.
لیزر معمولاً انرژی خود را در یک طول موج مشخص یا چند طول موج محدود منتشر میکند، درحالیکه IPL یک منبع نور غیرلیزری با طیف گسترده است که بخشی از نور آن بهوسیله فیلترهای دستگاه انتخاب میشود.
به همین دلیل، انتخاب عینک صرفاً براساس رنگ لنز یا عنوان عمومی «عینک محافظ» میتواند خطرناک باشد.
در این مقاله، تفاوت عینک لیزر و عینک IPL را از نظر محدوده طول موج، چگالی نوری، میزان عبور نور مرئی و کاربرد برای اپراتور و مراجعهکننده بررسی خواهیم کرد.
تفاوت عینک لیزر و عینک IPL از نظر منبع نور
عینک لیزر باید برای طول موج مشخص دستگاه و مقدار چگالی نوری یا OD موردنیاز آن انتخاب شود. در مقابل، عینک IPL معمولاً باید محدوده گستردهتری از نور خروجی دستگاه و فیلترهای قابلاستفاده را پوشش دهد.
در ادامه به بررسی این تفاوتها خواهیم پرداخت.
عینک لیزر برای طول موجهای مشخص طراحی میشود
دستگاههای لیزر معمولاً در طول موجهای مشخصی مانند 755، 808، 1064 یا 10600 نانومتر کار میکنند. به همین دلیل، عینک محافظ لیزر باید برای همان طول موج یا محدودهای که دستگاه تولید میکند، حفاظت کافی داشته باشد.
البته بعضی عینکهای لیزر بیش از یک محدوده طول موج را پوشش میدهند؛ بنابراین نمیتوان گفت همه عینکهای لیزر فقط برای یک طول موج ساخته شدهاند. معیار اصلی، اطلاعات درجشده روی محصول و دیتاشیت آن است.
عینک IPL باید طیف گستردهتری را پوشش دهد
IPL مخفف Intense Pulsed Light یا نور پالسی شدید است. برخلاف لیزر، IPL یک منبع نور غیرلیزری با طیف گسترده است. دستگاه با استفاده از فیلترهای مختلف، بخشهایی از این طیف را برای کاربرد موردنظر عبور میدهد.
مهمترین تفاوتهای عینک لیزر و عینک IPL
۱- محدوده طول موج
- عینک لیزر معمولاً یک یا چند محدوده طول موج مشخص را پوشش میدهد.
- عینک IPL معمولاً برای کاهش طیف گستردهتری از نور طراحی میشود.
- محدوده دقیق هر دو عینک باید روی لنز، فریم، بستهبندی یا دیتاشیت معتبر مشخص باشد.
۲- چگالی نوری یا OD
در عینک لیزر، مقدار OD یکی از اصلیترین معیارهای انتخاب است. OD نشان میدهد لنز در یک طول موج مشخص چه مقدار از شدت پرتو را کاهش میدهد. بالابودن OD بدون پوشش طول موج مناسب، بهتنهایی ارزشی ندارد.
عینکهای مناسب IPL نیز ممکن است مقدار OD یا میزان تضعیف را برای چند محدوده طول موج اعلام کنند. بنابراین تصور اینکه OD فقط برای عینک لیزر کاربرد دارد، درست نیست. مهم این است که سطح حفاظت در کل محدوده خروجی دستگاه بررسی شود.
۳- میزان عبور نور مرئی
از آنجا که IPL ممکن است طیف بزرگی از نور مرئی را شامل شود، بعضی عینکهای IPL لنز تیرهتری دارند. بااینحال، تیرگی بیشتر همیشه به معنای حفاظت بهتر نیست.
میزان عبور نور مرئی یا VLT فقط نشان میدهد چه مقدار نور قابلدیدن از لنز عبور میکند. VLT نمیتواند جایگزین بررسی محدوده طول موج، OD و مشخصات دستگاه شود.
۴- نوع استفاده برای اپراتور و مراجعهکننده
عینک اپراتور باید ضمن ایجاد حفاظت کافی، امکان مشاهده محیط، نمایشگر و محل درمان را نیز فراهم کند. در مقابل، محافظ چشم مراجعهکننده ممکن است بهصورت عینک، شیلد چشمی یا پوشش کاملاً مات طراحی شود.
در بعضی کاربردهای IPL نزدیک چشم، فقط استفاده از عینک معمولی کافی نیست و ممکن است طبق دستورالعمل دستگاه، چشم مراجعهکننده به پوشش کامل نیاز داشته باشد.
آیا میتوان از عینک لیزر برای دستگاه IPL استفاده کرد؟
استفاده از عینک لیزر برای IPL فقط زمانی قابلقبول است که مشخصات فنی عینک، تمام محدوده خروجی دستگاه IPL و فیلتر مورد استفاده را پوشش دهد و سطح حفاظت آن نیز کافی باشد.
برای مثال، عینکی که فقط برای طول موج 1064 نانومتر طراحی شده است، الزاماً از چشم در برابر طیف گسترده یک دستگاه IPL محافظت نمیکند. حتی اگر رنگ لنز آن بسیار تیره باشد، ممکن است بخشهایی از نور IPL را عبور داده و باعث آسیب به چشم شود.
برای بررسی دقیقتر معیارهای انتخاب و نکات ایمنی، مقاله «عینک مناسب دستگاه IPL چیست؟» را مطالعه کنید.
آیا عینک IPL برای دستگاه لیزر مناسب است؟
عینک IPL را نیز نباید بهصورت خودکار برای دستگاه لیزر استفاده کرد. ممکن است یک عینک IPL طیف گستردهای را کاهش دهد، اما در طول موج دقیق لیزر، OD لازم را نداشته باشد.
بنابراین استفاده از عینک IPL برای لیزر فقط زمانی مجاز است که مقدار OD آن در طول موج دقیق دستگاه و سطح انرژی موردنظر بهصورت مستند تأیید شده باشد. رنگ لنز، نام محصول یا عبارتهایی مانند «چندمنظوره» برای اثبات ایمنی کافی نیست.
هنگام خرید عینک لیزر و عینک IPL چه مواردی را بررسی کنیم؟
پیش از خرید، این موارد را کنترل کنید:
- نوع منبع دستگاه؛ لیزر یا IPL
- طول موج لیزر یا طیف خروجی IPL
- فیلترهای قابلاستفاده در دستگاه IPL
- مقدار OD در تمام محدودههای موردنیاز
- میزان عبور نور مرئی یا VLT
- مشخصبودن کاربرد عینک برای اپراتور یا مراجعهکننده
- پوشش مناسب اطراف و کنارههای چشم
- سالمبودن لنز، فریم و پوشش محافظ
- وجود مشخصات فنی قابل بررسی
- مطابقت با توصیههای دفترچه دستگاه
عینکی که فقط رنگ لنز، نام دستگاه یا عبارت محافظ لیزر و IPL روی آن نوشته شده اما فاقد محدوده طول موج و اطلاعات فنی معتبر است، انتخاب مطمئنی محسوب نمیشود.
نتیجهگیری
مهمترین تفاوت عینک لیزر و عینک IPL به نوع منبع نور و محدودهای مربوط میشود که لنز باید تضعیف کند. عینک لیزر براساس طول موج مشخص و OD موردنیاز انتخاب میشود، درحالیکه عینک IPL باید طیف خروجی گستردهتر و فیلترهای دستگاه را پوشش دهد.
هیچ عینک لیزر یا IPL را نباید صرفاً براساس رنگ، تیرگی یا نام تجاری انتخاب کرد. پیش از استفاده، نوع دستگاه، طول موج یا طیف خروجی، OD، VLT و توصیه سازنده را بررسی کنید.
در صورت نامشخصبودن این اطلاعات، استفاده از عینک تا زمان تأیید توسط مسئول ایمنی، سازنده دستگاه یا تأمینکننده معتبر توصیه نمیشود.